Aşık Oyunu

By Ayrıntı Blog 8 Şubat 2015 Pazar

aşık oyunuBu yazımda yine kültürümüzün bir parçası aşık oyunu ve aşık kemiği hakkında bilgiler vermeye çalışacağım. Şehir hayatında unutulmaya yüz tutmuş bu oyun hakkında bildiklerimi aktarmaya çalışacağım.

Bu oyun aşık kemiği adı verilen insanlarda da bulunan bir kemik ile oynanmaktadır. Oyun için koyun veya keçi gibi küçük baş hayvanların arka ayaklarında bulunan aşık kemiği kullanılır. 
Aşık oyunu Türklerin tarihi oyunlarından biridir. Eski çağlardan beri Türklerin yaşadığı tüm coğrafi bölgelerde izlerine rastlanmaktadır. Oyun Türk kültürü ile o kadar iç içedir ki "aşık atmak" şeklinde Türkçe bir deyim vardır. 

Bu deyimi örnekleyecek olursak: "Araba kullanma konusunda benimle aşık atamazsın söylemiştim sana." Aşık atmak deyimi cümlemizde bu konuda benimle boy ölçüşemezsin, ben bu konuda daha hünerliyim manasındadır. Görüldüğü gibi aşık oyunu günümüzde şehir hayatında her ne kadar oynanmasa da kültürümüzün bir parçası olarak deyimlerimize kadar girmiştir.

Aşık oyunu oynama şekli bölge ve yörelere göre değişiklik göstermekle beraber temel mantık aynıdır. Aşık kemiğinin 4 farklı yüzeyi kazak, cuk, tok ve allı gibi isimlerle adlandırılır. Oyun temelde günümüz çocuklarının oynadığı bilye (misket) oyunlarının atası niteliğindedir. Her oyuncunun belirli sayılarda aşık kemiği vardır ve bu kemikleri diğer oyuncudan almak için mücadele ederler. Enek ismi verilen ana bir aşık kemiği bazen kenarları düzeltilip içine kurşun konularak vurucu kemik olarak kullanılır.

Aşık Oyunu nasıl oynanır?  

Yazının başında da bahsettiğim üzere oyunun oynanışı yörelere göre farklılık göstermektedir. Bu farklı oynama şekillerinden bir kaç tanesini aşağıdaki gibidir.

1- Çizilmiş bir daire içerisine her oyuncu eşit miktarda aşık dizer. Oyuncular sıra ile daire içerisindeki aşıkları vurarak dışarı çıkarmaya çalışırlar. Atışlar daireye belirli bir uzaklıktan çizilmiş bir çizgi arkasından yapılır. Atışlarda kullanılan aşık enek adı verilen aşıktır. Oyuncu aşığı vurarak daireden dışarı çıkartmışsa artık o aşığın sahibidir. Ve atış sırası hala o oyuncudadır. Vuruş yapılamamış ve dışarı çıkarılamamış ise sıra diğer oyuncuya geçer. Oyuncular çizgi gerisinden yapılan atışlar sonrası tekrar çizgi gerisine gitmek zorunda değildir ve aşıklarının son bulunduğu yerden atış yaparlar. Oyun daire içindeki aşıklar bitene kadar devam eder.

2- Birinci anlatımdaki oyun kuralların hepsi geçerlidir. Bu çeşitte daire yerine çizilmiş bir çizgi vardır ve bu çizgiye tek sıra dizilmiş aşıklar konur. Aşıkların sol baştan 1. olanı vurarak çizgiden çıkaran tüm aşıkları alır. Eğer baştakini vuramamış ve diğerlerinden birini vurarak çıkarmışsa çıkardığı aşığı alır.

3. Bu aşık oyunu diğer iki oyun türünden farklıdır. Kenarları düzleştirilmiş ve içine kurşun konulmuş dikdörtgen şeklindeki aşık döndürülerek havaya atılır ve dik durdurulmaya çalışılır dik getiren bir aşık alır veya puan kazanır. Kibrit kutusuyla oynanan oyuna benzer şekilde oynanır.

Resimlerini kendimin çektiği aşağıdaki aşık resimlerini inceleyebilirsiniz. Resimlerin üzerine tıklayarak büyük boy olarak izleyebilirsiniz.

aşık kemiğiaşık kemiği         aşık kemiği
Aşık kemiği ile oynana bu oyun hakkıda birazda tarihi bilgiler vermek istiyorum. Bu oyunun esasında çok eskiden beri oynandığı yönünde bilgiler mevcuttur. Hatta Eski Yunanda talih oyunlarında zar olarak kullanılmıştır. Ayrınca Orta Asya Türkleri arasında da oynandığı bilinmektedir. Aşık kemiğinin şamanlıkla da ilgisi vardır.

Aşık oyunu çoğunlukla koyun kemiği ile oynanır. Ama başka küçük hayvanların aşıklarının kullanıldığı da görülmüştür. Bu hayvanlar kedi ve köpek olabilmektedir. Ayrıca bazı yörelerde kedi ve köpek aşığı ile oyun oynanmaz özellikle kedi aşıkları ile nazarlık olarak kullanılmıştır.

Post Tags:

Paylaşan Hoca

Merhaba ben Paylaşan Hoca! MEB de Öğretmenim ve Blog yazarlığı yapıyorum. Ayrıntı Blog da hoş vakit geçireceğinizi düşünüyorum. Unutmayın Hayat Ayrıntılarda Sakldır.

Bu Konuya Yorum Yapın " Aşık Oyunu "