Dede Korkut Hikayeleri Nedir?

By Ayrıntı Blog 11 Ocak 2015 Pazar
     
dede korkut
          Türk dil ve edebiyatının şaheserlerinden anonim, destanî halk hikayelerinden oluşmaktadır. 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın başlarında adı ve kimliği belli olmayan muhtemelen meraklı biri tarafından yazıya aktarılmış ve kayıt altına alınmıştır.

                 Kitabın orijinal ismi "Kitab-ı Dede Korkut Ala Lisan-ı Taife-i Oğuzan" (Oğuzların Dili İle Dede Korkut Kitabı)'dır. Kitapta 1 ön söz ile 12 hikaye bulunmaktadır. Bu hikayelerde yer yer masal ve destan unsurları görülmektedir. Dil olarak nazım ve nesir karışıktır. Hikayelerin, büyük Türk destanlarının hikayeleşmiş bir parçası olma ihtimali kuvvetlidir. Günümüze yakın zamanlarda yazıya geçirildiği için masal ve destan unsurları olağanüstü ve tabiat dışı varlıklar ve olaylar kaybolmaya yüz tutmuş, destan hikaye geçmiştir. Yani akla tabiatı ve gerçeğe daha uygun hale gelmiştir ancak destan özellikleri de büsbütün kaybolmamıştır.

                Hikayelerin yazarı belli değildir, daha doğrusu yazarı yoktur. Anonim yani halk türküleri, masallar, atasözleri, maniler gibi bütün millete ait bir eserdir. Bu eserin bir kişiye ait olduğu söylemek yanlış olacaktır.

                Dede Korkut ön sözde kişiliğinden bahsedilen 12 hikayenin sonunda ortaya çıkıp dua ve temenniler ile hikayeyi bağlayan yaşlı bir destan hikaye kahramandır. Bu hikayeleri anlatan bu destanın yazan kişi gibi görünür fakat yazar veya şair olarak bu isimde gerçek bir şahıs bulunmamaktadır. Zaten ön sözle anlatılan hikayeler de görülen kişiliği ile dede korkut efsanevi bir kişidir. Oğuzların bayat boyundandır. Hz. Muhammed (SAV) zamanında yakın bir zamanda doğduğu ve masalları destanları da görülebilecek şekilde çok uzun yaşamış gösterilen bilge bir kişi olduğu söylenebilir.

                 Karakter olarak Dede Korkut Oğuzların akıl hocası, gayipten yani gelecekten ve görünmez şeylerden haber verir. Allah'tan gönül ve ilham gelir ve ne derse o olur. Keramet sahibidir ve ozanların başıdır. Yeni doğan çocuklara isim koyar büyüklere öğüt verir. İslamiyet öncesi şamanlarla İslamiyet sonra evliyalara benzetilebilecek bir din büyüğüdür. Dede Korkut hikayeleri Doğu Anadolu ve Azerbeycan'da yaşayan Türklerin Müslüman Oğuz boylarının yaşayışlarını törelerini ve adet ve geleneklerini iç mücadeleleri ve özellikle komşuları olan Hıristiyan Kafkas kavimlere ve Trabzon Rumlarına karşı giriştikleri savaşlar ve mücadelelerden bahsedilir. Çok bilinen Tepegöz ve Deli Dumrul hikayesinin de olduğu gibi bazen de tabiat üstü güçlere karşı mücadele ederler.

                Çok temiz güzel ve zengin bir Türkçesi bulunmaktadır. Anlatım açık yalın durudur. Doğrudan doğruya şiir olan kısımları bulunduğu gibi nesir kısımları da şiir gibi ahenkli ve akıcıdır. Son derece hareketli ve muhteşem bir dili ve anlatımı bulunmaktadır. Bu özellikleri ile Türkçe'nin şaheserlerinden sayılmaktadır. Hikayelerde kahramanlık en büyük meziyet ve fazilet olarak işlenir. Aileye, çoğalmaya. çocuğa ve çocuk terbiyesine, kadına büyük değer verilir ve saygı duyulur. Bütün hikayelere samimi bir dindarlık havası hakimdir kahramanlar Allah ve peygamber sevgisi için mücadele ederler. Doğruluk, adalet, güzellik yüceltilen ve özendirilen değerlerin başında gelir. Misafirperverlik ve cömertlik herkesin ortak özelliği olarak öne çıkar. At, ağaç, su, yeşillik ve bütünüyle tabiat çok sevilmektedir. Türkiye Türklerin ataları olan Oğuz Boylarının her türlü adalet ve üstün vasıflarını, geleneklerini, meziyet ve erdemlerini çok canlı bir şekilde bu hikâyelerde görmemize olanak sağlayan yazılı bir belge niteliğindedir.

              Bugünkü yazı ve günümüz dilimizde uyarlanmış şekli ile de basımları bulunamaktadır. Bu kitabın bütün Türk çocuklarının seve seve okuyabileceği kitap olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Post Tags:

Paylaşan Hoca

Merhaba ben Paylaşan Hoca! MEB de Öğretmenim ve Blog yazarlığı yapıyorum. Ayrıntı Blog da hoş vakit geçireceğinizi düşünüyorum. Unutmayın Hayat Ayrıntılarda Sakldır.

Bu Konuya Yorum Yapın " Dede Korkut Hikayeleri Nedir? "