Tags:

Beden Eğitimi ve Tarihi

By Ayrıntı Blog 30 Kasım 2014 Pazar

Beden Eğitimi Nedir?

Beden eğitimi insanın fikir ruh unsurlarıyla birlikte bütünlüğünü meydana getiren maddesinin yani vücudunun eğitilmesidir. Bu düşünce insan neslinin geçmişi kadar eskidir hareket canlının temel özelliklerinden biridir. Bunun için bir bakıma hareketin tarihi demek olan beden eğitimi tarihi insanlığın kâinat üzerindeki varlığı kadar eskilere götürmek ve ilk insanlardan başlayarak incelemek gerekir. İlk insanların yaşama ve geçim kaygısı doğan hareketleri daha çok zaruri yaşama faaliyetleri görülür. Kuvvetli tabiatın karşısında zayıf olan insanlar varlıklarını koruyabilmek için birçok hareketleri başarmaya ve bunlarla düşmanlarına daha tehlikeli, hayvanlara karşı daha üstün olmaya mecburdurlar. Yaşama şartları ve çevreleri onları bu mücadeleye hazırlar ve yetiştirdi. Eski çağların vücut hareketleri ve merhametsiz bir tabiata karşı yaşayabilme savaşı veren insan daha çok içgüdüleri ile yaptığı tabi hareketlerdir. Beden eğitiminin kültürel manada ki başlangıcı kesin olarak bilinmemekle beraber fert ve toplumun gücünü ve sağlığını geliştirici değerlerin çok eskilerden beri bilindiğini tarih öncesi ve kültür çağları insanlarından günümüze kadar eski eser ve kalıntılardan anlamaktayız.

Beden Eğitim Tarihi

İlk çağ medeniyetlerinin hemen hepsinde beden eğitimine verilen önemin asıl sebebi savaşlardır. savaşların ancak güçlü sağlam ve cesur vatandaşlarla kazaları olacağını tecrübe eden milletler beden eğitimi çalışmalarını tamamen askeri amaçlarla yapmışlardır. Kavimler göçebelik ten kurtulup yerleşik haklar haline gelince de rahat bir hayat tarzına kavuşmuşlardır ve vücutlarının çalışmayan bölgeleri tembelleşmeye ve güçsüzleşmeye başlamıştır. Bu sebepten çalışmayan vücutlarının fizik üstünlüklerini korumak için beden eğitiminin; eğitici, geliştirici ve tedavi edici yönlerine eğilmişlerdir.

Eski Yunanistan'da ideal insan tipinin şekillendirmek için yani insanı ruhî ve bedeniyle en güzel en mükemmel en ölçülü ve en dengeli bir şekle getirmek için beden eğitimine ve genel eğitim içinde yarı yarıya ağırlık vermiştir. Aristo'ya göre beden eğitimi; hangi hareketlerin vücuda yararlı olduğunu, insan vücudunun niteliklerine bunların hangisinin en uygun düşeceğini araştırma bilimidir. Sokrates'e göre beden eğitimi; vücutta güzellik ve güç kazanmak olmak üzere yerine getirmesi gereken ahlaki bir ödev olup bu ödevin savsaklanması en büyük ayıptır. Platon'a göre ise; vücudun hareketleri çoğu zaman düşüncenin uyanıklığı ile bağlantılıdır. Yüksek fikir değerleri taşıyan görevlerini yerine getirmek durumunda olanlar beden eğitimi de yapmalıdırlar. Yani ruh vücutsuz, vücut da ruhsuz çalıştırılmamalıdır.

Orta çağda beden eğitim faaliyetlerinin unutulduğu bir dönem olarak kabul edilir. Bununla beraber o devirde beden eğitimi faaliyetleri bazı zümrelerin (şovalye ve aristokrat) eğitiminde yer almıştır. Hıristiyanlığın Orta çağda aşırı bir dinci bir düşünce, tek taraflı ve skolastik fikri önem vermemesi ve bedeni hayatın her türlü ihtiyaçlarının reddetmesi sonucu beden eğitimi gerilemiş, Beden eğitimi hareketleri şeytan işidir sözü orta çağ anlayışını yansıtan en iyi cümle olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Bu söz gerçek manada orta çağ anlayışının bir sloganı olmuştur. Rönesans  devrinde hümanistler tek taraflı skolastik kilise eğitimi yerine ruh ve fikir kadar güçlü vücudu da geliştirecek insani bir eğitimin gerekliliği üzerinde durmuşlardır. Vücut egzersizleri ve oyunları kendi tesirleri altındaki gençlere tavsiye etmişlerdir. Bunlardan Mercurialis adlı İtalyan doktorda Venedik'te yayınladığı  "De arte Gymnastica" adlı eserinde vücut hareketlerinin vücuda olan etki faydalarını bir ilim adamı olarak anlatır ve beden eğitim faaliyetlerine 3 ana amaç içinde inceler Bunlar sağlık için yapılan ve asgari amaç için yapılan ve yarışma amacıyla yapılanlardır. Ünlü Fransız filozof Montaigne "Essays" adlı eserinde yalnız ruhun veya yalnız bedenin değil insanın bütün olarak eğitimini savunur ve gençliğin tabiat ve iklim şartlarına karşı dayanıklı olarak yetiştirilmesini tavsiye eder. Johann Amos Comenius isimli Çek asıllı eğitimci ise okulun programlarında cimnastik ve oyun gibi faaliyetleri koymuş, hatta bunların sınıf geçmeye etki yapmasını da istemiştir. Büyük eğitim ve öğretim metodu adlı eserinde okul yöneticilerin çocuklara koşacak ve oynanacak yerler yaptırmalarını istemiş çocukların güçlerinin 3 eşit kısma bölünmesini ve bunların da 8 saatin uykuya, 8 saatini çalışmaya, geriye kalan 8 saatinde sağlığı koruyucu hareketlere beslenmeye ve vücut bakımı ayrılmasının tavsiye etmiştir. Böylece okullarda beden eğitimi ilk defa bir ders programı olarak uygulama imkanı sağlanmıştır.

Cenevreli filozof Jean Jaques Rousseau da; çocukların büyük tecrübeler ve tabiatın kitabı bir insanı kitabından ve öğütlerinden daha çok şey öğretir, vücut ne kadar güçlenir duyu organları ne kadar keskinleşirse o nispette akıllı ve becerikli hale gelir. Diyerek her okulda bir cimnastik yeri veya vücut idmanlara için bir meydan bulunmasını istemiştir.

 Alman eğitimcisi Johann Bernhard Basedow 1774 de açtığı  Philanthropunu adını taşayan eğitim kuruluşunda kendi eğitim düşüncesine uygun bir sistem tatbik etmiştir. Basedow daha zahmetsiz ve neşe ile öğrenilen bilgilerin taraflısı olmuş, çocukların herhangi bir şeyi oynayarak ve basit bir şekilde öğrenmelerini, sağlıklı ve güçlü olarak yetişmelerini savunmuştur. Bunun içinde okulunda teorik dersler ile bedenin faaliyetleri nöbetleşe birbirini izlemiştir. Kendisi tarafından tasarlanan Dessau Pentathlonu adıyla anılan beşli bileşik hareketler (koşma, atlama, tırmanma, denge ve taşıma) bedeni faaliyetlerin temelini oluşturmuş bunlarla toplu jimnastik oyunları çember ve gülle yuvarlama tekniklerini de eklenmiştir. Çocukların giyinişlerin de bir reform yapmış ve çocuklara beden eğitiminde serbest hareket imkanı veren rahat giysiler giydirmiştir.  Basdow bu uygulamaları ile okullardaki beden eğitimi derslerinin temelini atmıştır.

 Jhann Cristian Frederich Guds Muths 1793'de yayımladığı gençlik için jimnastik adlı eserinde; siz dindarlık ve vatandaşlık ödevlerini öğretiyorsunuz fakat vücudunuzun gelişmesi ve eğitimi ile uğraşmıyorsunuz diyerek o zamanın eğitim tarzını eleştirmiş ve beden faaliyetlerini bir sistem haline getirerek temel esaslar olarak kitabında ortaya koymuştur. Kitabında beden eğitiminin ruh ve vücut üzerindeki faydaları millî ve estetik yönden etkilerini belirterek beden eğitiminin amacını açıklamaktadır.

Guts Muths'a  göre beden eğitimi; vücut üzerinde doğrudan doğruya ruha dayalı olarak etki yapar demiştir. 1796 da yayınladığı ikinci kitabında Beden ve fikrin dinlenmesi için oyunlar ismini taşır ve bu kitabında oyunların ahlaki sosyal ve eğitici değerlerine değinerek oyunlar basit fakat önemli faaliyetlerdir bunlar sadece çocuklar için değil milletler içinde eğitim ve hastasıdır der. İsviçreli ünlü eğitimci Pestalozzi de fikir eğitim ve öğretimde uyguladığı en basit bilgilerden faydalanarak daha birleşik konulara gitme (kolaydan zora) şeklinde özetlenen basamaklama metodunu beden eğitiminde uygulamıştır.

Alman cimnastiğinin babası sayılan Friderich Ludwig Jahn, beden eğitim faaliyetlerini gençlerin vücutlarını ülke düşmanlarına karşı mücadele için güçlü ve dayanıklı hale getirme vasıtası olarak ele aldı. 1811 ilk açık hava cimnastik sahasını açtı ve beden eğitiminin özel nitelikteki okulların dar çerçevesinden çıkartarık açık sahalarda ve kitleler halinde yapılmasını sağladı. Jahn'a göre beden eğitimi öğretmenin pedagojik olarak yetişmese lüzum yoktur. Ona göre, içinde milliyetçilik ve çocuk sevgisi olan her vatandaş, hangi meslekten olursa olsun beden eğitimi öğretmenliği yapabilir. Bu arada yeri gelmişken söyleyeyim bugün cimnastikte kullanılan ve yarışma dalı olan barfiks ve paralel aletlerinin de bulan kişidir.

Günümüzde ise beden eğitimine duyulan ihtiyaç ve değerine inanış her zamankinden her devirden fazladır. Bugünün insanı, türlü olumsuzlukları karşısında vücut normal ve çok sağlam olmaya muhtaçtır. Çalışma ve yaşama arzusu kuvvetli, kendine ve çevresine karşı vazifesini bilen, hür fikirli iradeli ve disiplinli kimseler toplumların aradığı ve özlediği fertlerdir. Böyle fertler yetiştirilmesi için beden eğitiminin, sağlık, genel eğitim, toplum, askerlik vs bakımdan önemi artık yeteri kadar tartışılmamaktadır. Başlangıçtan beri anlam ve önemi üzerinde durduğumuz beden eğitimi faaliyetleri her türlü oyunlardan, dans ve rontlardan, spor yarışmalarından halkın dinlenmek veya maharet kazanmak için yaptığı başka faaliyetlerden meydana gelir. Bazılarının sandığı gibi beden eğitimi sadece spor faaliyetlerinin karşılığı değildir. Kısaca özetlemek gerekirse insanlığın bedende ruh ve fikirde gelişmesini organizmanın bütününü zedelemeden sağlayan ve ferdi kendisine ve bulunduğu topluma yararlı bir insan olarak yetiştiren neden faaliyetlerine beden eğitimi denir.

Spor mu egzersiz mi, bu ayrım hakkında bilgi sahibi olmak için Spor mu, egzersiz mi? makalemizi okuyabilirsiniz.

Post Tags:

Paylaşan Hoca

Merhaba ben Paylaşan Hoca! MEB de Öğretmenim ve Blog yazarlığı yapıyorum. Ayrıntı Blog da hoş vakit geçireceğinizi düşünüyorum. Unutmayın Hayat Ayrıntılarda Sakldır.

2 yorum to '' Beden Eğitimi ve Tarihi "

YORUMLAR